Μπορούμε να εμπιστευτούμε την AI στον έλεγχο μεταφορέα;
Ναι, μπορούμε να εμπιστευτούμε την AI στον έλεγχο μεταφορέα, εφόσον δεν την αναγκάζουμε να μαντεύει: τα στοιχεία της εταιρείας πρέπει να προέρχονται από μητρώα και τα έγγραφα του μεταφορέα πρέπει να ελέγχονται πραγματικά, και εκείνα σε ξένη γλώσσα.
Αυτό το σενάριο το γνωρίζει κάθε εταιρεία διαμεταφορών. Παρασκευή απόγευμα, το φορτίο πρέπει να φύγει και ο μεταφορέας είναι καινούργιος. Κάποιος επικολλά το ασφαλιστήριό του στο ChatGPT και γράφει: «έλεγξέ μου αυτή την εταιρεία». Λίγο μετά παίρνει μια ωραία, τακτοποιημένη απάντηση. Όλα ταιριάζουν.
Και εδώ αρχίζουν οι αμφιβολίες, για τις οποίες στον κλάδο γίνεται όλο και περισσότερη συζήτηση. Τι έγινε με το έγγραφο που μόλις στείλαμε σε κάποιον; Πώς ξέρει το chatbot ότι η άδεια είναι σε ισχύ; Τι θα δείξουμε στην ασφαλιστική εταιρεία αν αυτό το φορτίο χαθεί;
Είναι καλές ερωτήσεις. Αφορούν όμως την επικόλληση εγγράφων σε ένα απλό chatbot, όχι κάθε χρήση της AI. Η διαφορά είναι περίπου όπως ανάμεσα στην ερώτηση σε έναν γνωστό «άκουσες τίποτα για αυτή την εταιρεία;» και σε ένα απόσπασμα από μητρώο.
Απλό chatbot και εργαλείο ελέγχου
Ένα chatbot όπως το ChatGPT, το Gemini ή το Claude απαντά με βάση όσα του επικολλήσουμε, όσα έμαθε προηγουμένως και όσα βρίσκει εκείνη τη στιγμή στο διαδίκτυο. Όταν γράφει ότι ο μεταφορέας έχει άδεια, δεν ξέρουμε αν κοίταξε σε μητρώο, έπεσε σε μια τυχαία σελίδα ή απλώς σχημάτισε μια πρόταση που ακούγεται σωστή. Ακόμη κι όταν δίνει σύνδεσμο, είναι δύσκολο να κρίνουμε από ποια ημέρα είναι η πληροφορία.
Το TLSafe το φτιάξαμε διαφορετικά, επειδή διευθύνουμε κι εμείς εταιρεία διαμεταφορών και ξέρουμε πόσο κοστίζει ένα λάθος. Σε εμάς ο έλεγχος περιλαμβάνει πολλά στάδια και πολλές πηγές:
- Τα στοιχεία εταιρείας και την κατάσταση ΦΠΑ τα αντλεί το σύστημα από μητρώα και φορείς σε 27 χώρες της ΕΕ, δεν τα προσδιορίζει η AI.
- Η AI ελέγχει τα έγγραφα του μεταφορέα: την άδεια μεταφοράς, την ασφάλιση αστικής ευθύνης (CMR Insurance) και την απόδειξη πληρωμής ασφαλίστρου.
- Τους υπολογισμούς, τη σύγκριση αριθμών και την αξιολόγηση με βάση κανόνες τα εκτελεί ένα συνηθισμένο πρόγραμμα, που αύριο θα τα κάνει ακριβώς όπως σήμερα.
Η AI λοιπόν δεν κρίνει αν η εταιρεία είναι αξιόπιστη. Συλλέγει πληροφορίες από τα έγγραφα: μέχρι πότε ισχύει το ασφαλιστήριο, σε ποιον έχει εκδοθεί, ποιο είναι το ασφαλισμένο ποσό. Στο ερώτημα αν αυτό αρκεί απαντά το σύστημα, με σταθερούς κανόνες.
Και δεν σταματά εκεί. Το σύστημα αντιπαραβάλλει τις πληροφορίες των τριών εγγράφων μεταξύ τους και με τα στοιχεία της εταιρείας. Ελέγχει αν το ασφαλιστήριο έχει εκδοθεί στην ίδια εταιρεία που ελέγχουμε. Ελέγχει επίσης αν το ασφάλιστρο καταβλήθηκε στον λογαριασμό που αναφέρεται στο ασφαλιστήριο, στο ποσό και εντός της προθεσμίας που προκύπτουν από αυτό.
Τους αριθμούς λογαριασμών από τα έγγραφα τους συγκρίνει με τη λευκή λίστα ΦΠΑ (τον επίσημο πολωνικό κατάλογο των υπόχρεων ΦΠΑ και των τραπεζικών λογαριασμών τους). Το ερώτημα είναι απλό: ανήκει πράγματι ο λογαριασμός του μεταφορέα στον μεταφορέα και ο λογαριασμός της ασφαλιστικής εταιρείας στην ασφαλιστική εταιρεία; Αν το έμβασμα πήγε αλλού, φαίνεται σε ποιανού τον λογαριασμό.
Καθένα από αυτά τα έγγραφα μπορεί χωριστά να φαίνεται άψογο. Η ασυμφωνία φαίνεται μόνο όταν τα βάλει κανείς το ένα δίπλα στο άλλο, και στον χειροκίνητο έλεγχο συνήθως δεν υπάρχει χρόνος γι' αυτό.
Έστειλε ο μεταφορέας αυτό που ζητήσαμε
Ένας μεταφορέας από τη Λιθουανία, τη Ρουμανία ή τη Γερμανία στέλνει έγγραφα στη γλώσσα του. Ο διαμεταφορέας βλέπει το λογότυπο της ασφαλιστικής εταιρείας, ένα ποσό και μια ημερομηνία και υποθέτει ότι έχει μπροστά του επιβεβαίωση πληρωμής του ασφαλίστρου. Μπορεί όμως να πρόκειται για τιμολόγιο της ασφαλιστικής εταιρείας, δηλαδή απόδειξη ότι το ασφάλιστρο πρέπει να πληρωθεί, όχι ότι πληρώθηκε. Με τον ίδιο τρόπο, αντί για ασφαλιστήριο μπορεί να έρθει μια προσφορά ή οι γενικοί όροι ασφάλισης.
Σε περίπτωση ζημιάς, η ασφαλιστική εταιρεία δεν θα δείξει κατανόηση για ένα τέτοιο κενό. Αν στον φάκελο της εντολής μεταφοράς υπάρχει τιμολόγιο αντί για επιβεβαίωση εμβάσματος, είναι δύσκολο να υποστηριχθεί ότι ελέγξαμε την πληρωμή του ασφαλιστηρίου. Μπορεί να μείνει κανείς χωρίς αποζημίωση.
Γι' αυτό το TLSafe ξεκινά από το πιο απλό ερώτημα: είναι αυτό καν το έγγραφο που ζητήσαμε; Αν στη θέση της επιβεβαίωσης πληρωμής έρθει τιμολόγιο και στη θέση του ασφαλιστηρίου προσφορά, το σύστημα διακόπτει τον έλεγχο και ζητά το σωστό αρχείο. Η γλώσσα του εγγράφου δεν παίζει εδώ ρόλο.
Το επόμενο βήμα είναι το περιεχόμενο. Η AI ελέγχει το έγγραφο στη γλώσσα στην οποία εκδόθηκε και δείχνει τους σημαντικότερους όρους σε μετάφραση δίπλα στο πρωτότυπο. Ο διαμεταφορέας δεν χρειάζεται να ξέρει λιθουανικά ούτε να επικολλά αποσπάσματα του ασφαλιστηρίου σε μεταφραστή για να δει τι καλύπτει η ασφάλιση και μέχρι ποιο ποσό. Έχει το πρωτότυπο και τη μετάφραση δίπλα δίπλα, άρα ξέρει τι στηρίζει με την απόφασή του.
Υπάρχουν και αλλοιωμένα ασφαλιστήρια
Υπάρχει και κάτι ακόμη, για το οποίο σχεδόν κανείς δεν ρωτά. Οι απαιτήσεις των ασφαλιστικών εταιρειών εστιάζουν συνήθως στο αν το έγγραφο υπάρχει και αν είναι σε ισχύ. Για το αν το έγγραφο έχει αλλοιωθεί, συνήθως δεν ρωτούν. Και αλλοιωμένα έγγραφα απλώς υπάρχουν: μια ημερομηνία που προστέθηκε, ένα ποσό που διορθώθηκε, ένα ψηφίο γραμμένο από πάνω με άλλη γραμματοσειρά.
Γι' αυτό η AI στο TLSafe προσέχει σε κάθε έγγραφο και το πώς αυτό φαίνεται. Αναζητά τρία πράγματα:
- ίχνη αλλοίωσης: ημερομηνίες που προστέθηκαν, ποσά που άλλαξαν, ψηφία που γράφτηκαν από πάνω, γραμματοσειρά ή στοίχιση διαφορετική από το υπόλοιπο έγγραφο,
- σημάνσεις όπως «ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ» ή «ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ», καθώς και υδατογραφήματα πλατφορμών φορτίων, που δείχνουν ότι δεν πρόκειται για έγγραφο που ελήφθη από τον μεταφορέα,
- τιμές που αντιφάσκουν μεταξύ τους σε διαφορετικές σελίδες του ίδιου εγγράφου.
Ίχνος αλλοίωσης σε ποσό, ημερομηνία ή αριθμό δίνει αποτέλεσμα ΟΧΙ OK, και η αναφορά περιγράφει τι προκάλεσε την αμφιβολία.
Δεν ισχυριζόμαστε ότι η AI θα εντοπίσει κάθε πλαστογραφία. Εξετάζει όμως κάθε έγγραφο με την ίδια προσοχή, και όχι μόνο όταν κάτι προκαλέσει υποψία.
Κι αν η AI κάνει λάθος
Μπορεί να κάνει λάθος, και αυτό δεν μπορεί να αποκλειστεί με ειλικρίνεια. Γι' αυτό το σύστημα είναι ρυθμισμένο ώστε, σε περίπτωση αμφιβολίας, να σταματά και όχι να μαντεύει.
Αν η σάρωση είναι κακή και η AI δεν είναι βέβαιη, το πεδίο επισημαίνεται καθαρά στην αναφορά.
Η έλλειψη δεδομένων δεν δίνει ποτέ αποτέλεσμα OK.
Προτιμούμε να καθυστερήσουμε άσκοπα έναν καλό μεταφορέα για λίγα λεπτά παρά να αφήσουμε να περάσει ένα πρόβλημα που θα καταλήξει σε απώλεια του φορτίου ή σε άρνηση αποζημίωσης.
Πρέπει επίσης να δούμε με ειλικρίνεια τον χειροκίνητο έλεγχο. Ένα τυπογραφικό λάθος στον ΑΦΜ, ένα μητρώο που παραλείφθηκε, μια σελίδα που δεν φόρτωσε, ένα στιγμιότυπο οθόνης πριν από μια εβδομάδα. Στον εικοστό μεταφορέα της ίδιας ημέρας, αυτό απλώς συμβαίνει. Και ο άνθρωπος κάνει λάθη, μόνο που κανείς δεν το βλέπει, γιατί ο χειροκίνητος έλεγχος φαίνεται πάντα πλήρης.
Οι διαμεταφορείς ήδη χρησιμοποιούν AI, συχνά εν αγνοία της εταιρείας
Αυτό το θέμα δεν μπορεί να παρακαμφθεί. Ένας διαμεταφορέας που πρέπει να ελέγξει ένα ασφαλιστήριο στα λιθουανικά, με το φορτίο να περιμένει στη ράμπα, θα καταφύγει σε ό,τι έχει πρόχειρο. Συνήθως αυτό είναι το δωρεάν ChatGPT, Gemini ή Claude σε προσωπικό λογαριασμό. Εκεί επικολλά το ασφαλιστήριο, την άδεια, μερικές φορές ολόκληρη την αλληλογραφία με τον μεταφορέα.
Η εταιρεία συχνά δεν το γνωρίζει. Δεν γνωρίζει ούτε ποια έγγραφα κατέληξαν και πού. Δεν μένει κανένα ίχνος και η εταιρεία δεν έχει κανέναν έλεγχο στο τι γίνεται στη συνέχεια με αυτά τα έγγραφα.
Μια απαγόρευση από μόνη της δεν θα αλλάξει πολλά, γιατί η ανάγκη δεν θα εξαφανιστεί. Ένα έγγραφο σε ξένη γλώσσα θα πρέπει και πάλι να γίνει κατανοητό, και ο χρόνος θα εξακολουθεί να μην αρκεί. Είναι πιο λογικό να δοθεί στους ανθρώπους ένα εργαλείο που έχει επιλέξει η ίδια η εταιρεία. Τότε είναι σαφές ποιος επεξεργάζεται τα έγγραφα και με ποιους κανόνες, επειδή τους περιγράφουν οι όροι χρήσης και η πολιτική απορρήτου. Και κάθε έλεγχος αφήνει μια αναφορά στην εταιρεία, όχι μια συνομιλία στον προσωπικό λογαριασμό κάποιου.
Τι μένει όταν συμβεί ζημιά
Όσο το φορτίο φτάνει στον προορισμό του, κανείς δεν ρωτά πώς ελέγχθηκε ο μεταφορέας. Οι ερωτήσεις αρχίζουν με τη ζημιά. Ένα στιγμιότυπο οθόνης από τη συνομιλία με ένα chatbot δεν βοηθά τότε πολύ, γιατί δεν φαίνεται σε αυτό τι ελέγχθηκε, πότε και με ποιους κανόνες.
Μετά τον έλεγχο στο TLSafe μένει μια αναφορά PDF με την ημερομηνία και την ώρα του ελέγχου και το αποτέλεσμα σε πέντε τομείς: στοιχεία εταιρείας, κατάσταση ΦΠΑ, άδεια μεταφοράς, ασφάλιση αστικής ευθύνης (CMR Insurance) και απόδειξη πληρωμής ασφαλίστρου. Στο υποσέλιδο αναγράφονται οι εκδόσεις των οδηγιών για την AI, των κανόνων αξιολόγησης και του συστήματος. Αν προκύψει διένεξη, μπορεί να αποδειχθεί με ποιους κανόνες προέκυψε το αποτέλεσμα.
Την αναφορά την αρχειοθετούμε στον φάκελο της εντολής μεταφοράς. Δεν εγγυόμαστε ότι η αναφορά θα κρίνει κάθε αξίωση έναντι της ασφαλιστικής εταιρείας, γιατί αυτό εξαρτάται από τους όρους του ασφαλιστηρίου και τις συνθήκες της ζημιάς. Δίνει όμως απάντηση στο πρώτο ερώτημα που τίθεται τότε: τι ελέγχθηκε και πότε.
Έξι ερωτήσεις για την αξιολόγηση ενός εργαλείου
Δεν έχει σημασία αν θα πούμε ότι η AI «βοηθά» ή ότι «ελέγχει». Σημασία έχει αν γνωρίζουμε σε τι βασίζεται το αποτέλεσμα. Πριν εμπιστευτείς οποιοδήποτε εργαλείο, και το δικό μας, ρώτα:
- Ποιος προσδιορίζει τα στοιχεία της εταιρείας: ένα σύστημα που τα αντλεί από μητρώα και φορείς ή η AI που συνθέτει μια απάντηση;
- Θα αναγνωρίσει το εργαλείο ότι ο μεταφορέας έστειλε άλλο έγγραφο από αυτό που ζητήσαμε;
- Μπορεί να χειριστεί έγγραφο σε ξένη γλώσσα και να δείξει τη μετάφραση δίπλα στο πρωτότυπο;
- Συγκρίνει τα έγγραφα μεταξύ τους και προσέχει τα ίχνη αλλοίωσης;
- Τι συμβαίνει όταν κάτι δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί, και τι μένει μετά τον έλεγχο στον φάκελο της εντολής μεταφοράς;
- Το εργαλείο το επέλεξε η εταιρεία ή κάθε διαμεταφορέας χρησιμοποιεί το δικό του;
Την τελική απόφαση την παίρνει ο άνθρωπος. Το αποτέλεσμα OK ή ΟΧΙ OK είναι μια ένδειξη που βασίζεται σε μητρώα και έγγραφα, όχι ετυμηγορία. Ο διαμεταφορέας γνωρίζει τον μεταφορέα, το φορτίο και τον πελάτη. Και όταν ένας όρος του ασφαλιστηρίου προκαλεί αμφιβολίες, τηλεφωνεί στην ασφαλιστική εταιρεία.
Η AI δεν θα πάρει την απόφαση για λογαριασμό του. Θα τον απαλλάξει από την αντιγραφή, τη μετάφραση και τη σύγκριση δεδομένων, δηλαδή από εκείνο το κομμάτι της δουλειάς όπου το λάθος γίνεται πιο εύκολα.